Kelamdan Ve Dinde Tartışmayı Yasaklaması

1- İbni Batta, Ebu Bekr el-Mervezi’den rivayet ediyor: “Ebu Abdullah’ı şöyle söylerken işittim: Kim kelamla uğraşırsa felaha ermez, kim kelamla uğraşırsa Cehmiye’ye kayması kaçınılmazdır.”[1]

2- İbn Abdulber, İmam Ahmed’den rivayet ediyor: “Kelam”cı asla felaha eremez. Kelama bakıp da kalbinde hıyanet bulunmayan hiçkimse yoktur.”[2]

Sahabe Hakkında Görüşü

l- es-Sunne adlı kitapta İmam Ahmed’in şöyle söylediği rivayet edilir: “Allah Rasulü’nün ashabının hepsinin iyiliklerini saymak ve kötülüklerinden sözetmemek, aralarında çıkan anlaşmazlıkları körüklememek de sünnettendir. Allah Rasulü’nün ashabından herhangi birine dil uzatan kimse, mübtedi (bid’at ehli) olup, pis ve kaba bir Rafizi’dir. Allah onun ne nafilesini, ne de farzını kabul etmeyecektir.

Onların sevgisi sünnettir. Onlara dua etmek Allah’a yakınlıktır. Onlara tabi olmak vesiledir. Onların eserlerine (ilimlerine, güzel amellerine) uymak fazilettir.”

İman Hakkında Görüşleri

1- Ebu Ya’la, Ahmed b. Hanbel’den rivayet ediyor: “İmanın en faziletli hasleti, Allah için sevmek ve Allah için buğzetmektir.”[1]

2- İbnu’l-Cevzi, Ahmed b. Hanbel’den naklediyor: “İman, haberde geldiği gibi, artar ve eksilir: “İmanı en olgun olan mü’min, ahlakı en güzel olandır.”[2]

Kader Hakkında Görüşleri

1- İbnu’l-Cevzi, Ahmed b. Hanbel’in Müsedded’e yazdığı mektuptan rivayet ediyor: “Kaderin hayrına, şerrine, tatlısına ve acısına iman eder…”[1]

2- el-Hallal, Ebu Bekr el-Mervezi’den naklediyor: “Ebu Abdullah’a (Ahmed b. Hanbel’e) kader hakkında soruldu. O da: Hayır ve şer, kulların üzerine takdir edilmiştir, dedi. Hayır ve şerri Allah mı yaratmıştır? diye sorulunca da: Evet Allah takdir etmiştir, dedi.

Tevhid Hakkında Görüşü

1- Tabakatu’l-Hanabile’de şöyle denir: “İmam Ahmed’e tevekkül hakkında soruldu. O da: “Halktan gelecek olandan ümidini kesmektir” diye cevap verdi.”[1]

2- el-Mihne adlı kitapta imam Ahmed şöyle der: “Allah halihazırda mütevekkilimdir. Kur’an Allah’ın kelamı olup, hiçbir şekilde mahluk (yaratılmış) değildir. Allah, kendisini vasfettiğinden fazla bir şeyle vasfedilmez.”[2]

Dinde Cedel Ve Tartışmayı Yasaklaması

1- el-Herevi, er-Rebi b. Süleyman’dan rivayet ediyor: “Şafiî’yi şöyle derken işittim: Eğer bir kimse başka birisi için ilim kitaplarını vasiyet etse ve bu kitaplar içinde de kelam kitapları bulunsa, bu kitaplar vasiyete dahil edilmez. Zira kelam ilim değildir.”[1]

Sahabe Hakkında Görüşleri

1- el-Behyaki Îmam Şafiî’den rivayet ediyor: “Allah Tebareke ve Teala, Rasulü’ne tabi olan ashabı Tevrat ve İncil’de övmüştür. Allah Rasulü de hiç kimseyi övmediği kadar onları övmüştür. Onlardan sonra da şerefe ulaşacak hiçbir kimse olmayacaktır.  Bundan dolayı Allah onlara rahmet etmiş, onları sıddıkların, şehidlerin ve salihlerin mertebelerine yükseltmiştir. Allah Rasulü’nün sünnetini bize onlar ulaştırmışlar ve vahyin nüzulüne şahid olmuşlardır. Bu yüzden Allah’ın kendilerinden dilediğinin umumunu ve hususunu, kendilerinden azimetle istediğini ve kendilerini hangi yola irşad ettiğini en iyi onlar bildi. Onlar Allah Rasulü’nün sünnetleri içinden bizim bilmediğimiz sünnetini öğrendiler. Onlar her türlü ilim ve ictihadda, takva ve akletmede bizden daha üstündürler. Anladığımız ve idrak edip de ictihadla hüküm çıkardığımız her konuda onların görüşleri bize yol göstermiştir. Bizim için onların görüşleri kendi görüşlerimizden daha fazla övgüye layıktır. Doğrusunu Allah bilir.”[1]

İman Hakkında Görüşü

1- İbni Abdilber, er-Rebi b. Süleyman’dan rivayet ediyor: “Şafiî’yi şöyle derken duydum: İman; söz, amel ve kalb ile i’tikaddır. Sen Allah’ın şu sözünü işitmiyor musun? “Allah sizin imanınızı zayi edici değildir.” (el-Bakara: 2/143). Yani; Beytü’l-Makdis’e doğru kılmış olduğunuz namazları boşa çıkarıcı değildir diyerek, namazı iman olarak adlandırmıştır. Öyleyse iman söz, amel ve akid’dir.”[1]

Kader Hakkında Görüşü

l- el-Beyhaki’nin er-Rebi b. Süleyman’dan rivayetinde, kendisine kaderle ilgili sorulan bir soruya Şafiî şöyle karşılık verir:

“Senin dilediğin olmuştur

Ben istemesem bile.

Dilediğini dilersen yapmazsın

Kulları bildiğin şekilde yarattın.

İlminde icra olur Genç ve yaşlı için.

Kimisini nimetinle ondurursun

Kimisini yardımdan mahrum edersin

Buna yardım eder, diğerine etmezsin.

Onların kimisi iman ehli, kimisi isyan.

Onların kiminin ameli hasen

Kimisininki de çirkindir.”[1]

Tevhid Hakkında Görüşleri

l- el-Beyhaki, er-Rebi b. Süleyman’dan rivayet ediyor: “Şafiî derdi ki: Kim Allah’ın isimlerinden biriyle yemin eder ve sonra da yeminden dönerse kendisine keffaret gerekir. Allah’tan başka bir şeye yemin ederse, meselâ bir adam Kabe veya babası üzerine, eğer şöyle şöyle olursa diyerek yemin ederse kendisine keffaret gerekmez. “Ömrüm için…” demesi de böyledir. Allah’tan başkasıyla yemin “mekruh”tur. Allah Rasulû (sallallahu aleyhi vesellem) şöyle buyuruyor:

“Allah size babalarınızın adını vererek yemin etmenizi yasaklamıştır. Kim yemin etmek isterse, Allah’ın adıyla yemin etsin veya sussun!”[1]